مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

ارزیابی استناد به نظم عمومی در تحدید حق اشتغال هنری؛ مطالعة موردی منع اشتغال حرفه‌ای هنرمندان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.
2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق عمومی، گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22034/jlsm.2025.729666
چکیده
یکی از پرچالش‌ترین اقدامات انجام‌شده در حوزۀ هنری، منع اشتغال حرفه‌ای هنرمندان به استناد مفهوم نظم عمومی است. تفسیرپذیربودن این مفهوم دست دولت‌ها را در ایجاد محدودیت باز می‌گذارد و این موضوع، سرآغاز ایجاد چالش بین دولت و مردم است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، منع اشتغال حرفه‌ای هنرمندان به استناد مفهوم نظم عمومی را مورد ارزیابی قرار داده است و نتایج آن نشان‌دهندۀ این موضوع است که منع اشتغال حرفه‌ای هنرمندان با طیف وسیعی از حقوق، ازجمله آزادی بیان، امنیت شغلی و مانند این‌ها در تعارض است. دکترین حاشیة صلاحدید که به‌عنوان یکی از ابداعات دیوان اروپایی حقوق بشر به‌منظور ایجاد تعادل و توازن میان منافع عمومی جامعه و حقوق و آزادی‌های افراد و ایجاد ضوابط برای محدودسازی آن‌ها مطرح شده، بر استثنائی‌بودن ایجاد محدودیت و لزوم رعایت تجویز قانونی، ضرورت‌های یک جامعة مردم‌سالارانه، اهداف مشروع عینی و اصل تناسب تأکید کرده است. براین‌اساس و با توجه به موارد مذکور، منع اشتغال حرفه‌ای هنرمندان توسط دولت و به‌تبع آن، بروز مشکلات اقتصادی برای آن‌ها، با هدف مطرح‌شده برای این اقدام که همانا حفظ نظم عمومی جامعه است، تناسبی ندارد و بر مبنای دکترین حاشیة صلاحدید نیز قابل دفاع نیست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluating the Reliance on Public Order in Restricting the Right to Artistic Employment; A Case Study of the Prohibition of Professional Employment of Artists

نویسندگان English

Majid Najarzadeh Hanjani 1
Alireza Shamsi Moheb 2
1 - Assistant Prof. Department of Public Law, Faculty of Law, University of Science and Culture, Tehran, Iran
2 MA. in Public Law, Department of Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the most challenging measures taken in the field of art is the prohibition of professional employment of artists based on the concept of public order. The interpretability of this concept leaves the hands of governments free to create restrictions and this issue is the beginning of creating a challenge between the government and the people. Therefore, the present research, using a descriptive-analytical method, has evaluated the prohibition of professional employment of artists based on the concept of public order, and its results indicate that the prohibition of professional employment of artists conflicts with a wide range of rights, including freedom of expression, job security, and the like. The margin of appreciation doctrine which was proposed as one of the innovations of the European Court of Human Rights in order to create a balance between the general interests of society and the rights and freedoms of individuals and to establish criteria for limiting them, has emphasized on the exceptionality of creating restrictions and the necessity of complying with legal prescriptions, the necessities of a democratic society, objective legitimate goals and the principle of proportionality. Based on this and considering the mentioned cases, the prohibition of the professional employment of artists by the government and as a result, the occurrence of economic problems for them is not compatible with the purpose proposed for this action, which is to maintain the general order of the society, and it cannot be defended based on the margin of appreciation doctrine.
 

کلیدواژه‌ها English

Public Order, The Right to Artistic Employment, Prohibition of Professional Employment, Artist, Art Law
      1.            آگاه، وحید (1396). امکان‌سنجی افاده نظام صدور مجوز آثار هنری از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامة تحقیقات حقوقی، سال 20، شمارة 77، صص 293317.
      2.            آگاه، وحید (1396). موضوع‌شناسی حقوق هنر: درآمدی بر آثار هنری، فصلنامة علوم خبری، سال 6، شمارة 24، صص 1132.
      3.            آگاه، وحید (1397). تحلیل نظام صدور مجوز اجراهای صحنه‏‌ای موسیقی و نظارت بر آن در ایران، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، سال 20، شمارة 59، صص 137160.
      4.            آگاه، وحید (1399). بدون تاریخ، بدون امضا: حکایت ممنوع‌الکاری اداری/ قضایی هنرمندان در حقوق ایران، فصلنامة پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال 2، شمارة 3، صص 93117.
      5.            اسلامی، رضا و گل‌ریحان، نسرین (1389). حمایت از آزادی هنر در نظام بین‌المللی حقوق بشر، دوفصلنامة حقوق اساسی، سال 7، شمارة 14، صص 126.
      6.            اعلامیة جهانی حقوق بشر مصوب 1948.
      7.            اعلامیۀ جهانی تنوع فرهنگی مصوب 2001.
      8.            اعلامیۀ حقوق بشر اسلامی مصوب 1990.
      9.            بابایی‌مهر، علی (1388). تفسیر، اصول و مبانی آن در حقوق عمومی، دوفصلنامۀ حقوق خصوصی، سال 6، شمارۀ 14، صص 167-196.
  10.            بکرایی، سیف و حبیبی مجنده، محمد (1402). مفهوم و جایگاه حق مشارکت در حیات فرهنگی از منظر حقوق بین‌الملل بشر و حقوق ایران، فصلنامة پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال 5، شمارة 14، صص 89119.
  11.            جعفری‌تبار، حسن (1388). فلسفۀ تفسیری حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  12.            جلالی، محمد و کامیاب، میثا (1394). پلیس اداری، قالبی مفهومی برای تأمین نظم عمومی: مطالعة مفهوم نظم عمومی در حقوق فرانسه، فصلنامة حقوق اداری، سال 3، شمارة 9، صص 137164.
  13.            چلبی، فائقه؛ قاسم‌آبادی، مرتضی و آقاپور، کمال (1396). تحلیلی بر جایگاه نظم عمومی در نظام حقوقی ایران، فصلنامة قضاوت، سال 17، شمارة 91، صص 89120.
  14.            حریری، علی (1402). مطالعة کارکردهای پنهان هنر در جامعه؛ با تأکید بر ظرفیت قانون‌گذاری هنرمندان معاصر ایران، فصلنامة مطالعات هنرهای زیبا، سال 4، شمارة 10، صص 2532.
  15.            خرسندموقر، نسترن؛ هاشمی، محمد؛ محبی، محسن و ابدی، سعیدرضا (1402). تحلیل حق اشتغال و مصادیق آن در رویة شورای نگهبان و مطالعة تطبیقی آن با دیوان عدالت اداری، فصلنامة دانش حقوق عمومی، سال 12، شمارة 3، صص 7392.
  16.            دادنامة شمارۀ 690 مورخ 22/10/1387 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
  17.            دانش‌ناری، زهرا و حبیب‌نژاد، احمد (1404). حمایت قضایی از حق بر هویت فرهنگی در پرتوی رویۀ دادگاه اروپایی حقوق بشر و رویۀ قضایی ایران، فصلنامۀ پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال 7، شمارۀ 23، صص 6593.
  18.            رحمت‌‌الهی، حسین و آقامحمدآقایی، احسان (1400). نگاهی نو به مبانی حقوق عمومی (مفاهیم و ارزش‌ها)، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  19.            زارعی، محمدحسین و مرادی برلیان، مهدی (1393). مفهوم و جایگاه اصل تناسب در حقوق اداری با نگاه ویژه به نظام حقوقی اتحادیه اروپایی، فصلنامة تحقیقات حقوقی، سال 17، شمارة 66، صص 145183.
  20.            شهابی، مهدی و شهیدی، نگار (1397). «اخلاق حسنه» و «نظم عمومی» چون منبع اصول و قواعد حقوقی؛ تأملی بر چگونگی گذار از کارکرد سلبی به کارکرد ایجابی نهادهای حقوقی، فصلنامة مطالعات حقوق خصوصی، سال 48، شمارة 3، صص 511528.
  21.            طاهری، آزاده‌السادات (1396). داستان یک حق؛ بررسی ریشه‌های تاریخی تضمین اشتغال به‌مثابة یک حق بشری، دوفصلنامة حقوق بشر، سال 12، شمارة 1، صص 4972.
  22.            عبدی، ایوب و زمانی، سیدقاسم (1396). حاشیة صلاحدید‌ دولت‌ها در آزادی دین در پرتو رویة دیوان اروپایی حقوق بشر، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، سال 19، شمارة 55، صص 6182.
  23.            عراقی، سیدعزت‌الله (1401). حقوق کار، تهران: سمت.
  24.            قاری سیدفاطمی، سیدمحمد (1389). حقوق بشر در جهان معاصر، دفتر دوم؛ جستارهایی تحلیلی از حق‌ها و آزادی‌ها، چاپ 2، تهران: مؤسسة مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
  25.            قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1368.
  26.            قانون اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مصوب 1365.
  27.            قانون کار مصوب 1369.
  28.            گرجی ازندریانی، علی‌اکبر (1400). مبانی حقوق عمومی، تهران: انتشارات جنگل.
  29.            منشور ملل متحد مصوب 1945.
  30.            موسوی گیلانی، سیدرضی (1386). سنجش مؤلفه‌های هنر اسلامی با هنر مدرن، عصر آدینه، شمارة 2، صص 1224.
  31.            میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مصوب 1966.
  32.            میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی مصوب 1966.
  33.            نجارزاده هنجنی، مجید (1402). تحلیل تضمین امنیت شغلی کارگران زن در مرخصی بارداری و زایمان، فصلنامة حقوق اداری، سال 10، شمارة 34، صص 221245.
  34.            والدرون، جرمی (1397). قانون‌گذاری، مفاهیم، نظریه‌ها و اصول؛ ترجمۀ حسن وکیلیان، تهران: نشر نگاه معاصر.
  35.            ویژه، محمدرضا (1383). مفهوم اصل برابری در حقوق عمومی نوین، دوفصلنامة حقوق اساسی، سال 1، شمارة 2، صص 213252.
    36.            Asfaw, A. G. & Chang, C. C. (2019). The association between job insecurity and engagement of employees at work, Journal Workplace Behav Health 34(2).
    37.            De Villiers M. (1999). Dictionnaire de droit Constitutionnel, Paris: Aemand Colin.
    38.            Greer, S. (2000). The Margin of Appreciation: Interpretation and Discretion under the European Convention on Human Rights, Strasbourg, Council of Europe Publishing.
    39.            Harrison, T. (2009). The Truth about Right-To-Work Laws, New York: General Books LLC.
    40.            Johnston, R. K., & Smith, J, W. (2001). Life is Not Work Work is Not Life, Wildcat Canyon Press, London.
    41.            Kempen, P. H. V. (2013). Four Concepts of Security: A Human Rights Perspective, Human Rights Law Review, 13 (1).
Sanyal, S., Wamique Hisam, M. & Baomar, Z. A. (2018). Loss Of Job Security And Its Impact On Employee Performance – A Study In Sultanate Of Oman, International Journal of Innovative Research and Growth 7(6).