مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

ضرورت‌های تنظیم‌گری رسانه‌های اجتماعی: تحلیلی بر قوانین اتحادیه اروپا

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
گروه مدیریت رسانه، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران
10.22034/jlsm.2026.2084209.1089
چکیده
چالش تنظیم‌گری رسانه‌های اجتماعی ناشی از تزاحم حق حاکمیت برای مقابله با کژکارکردها از یک سو و صیانت از برخی حقوق ذاتی مانند آزادی بیان و حریم خصوصی کاربران از سوی دیگر است. اتحادیه اروپا در پاسخ به این چالش، چارچوبی کلی متشکل از مقررات عمومی حفاظت از داده، قانون خدمات دیجیتال، قانون بازارهای دیجیتال و قانون هوش مصنوعی تدوین کرده است. اما جرم‌انگاری مصادیق عینی محتوای غیرقانونی را به قوانین داخلی کشورهای عضو احاله می‌نماید. مقررات عمومی حفاظت از داده، اصول هفت‌گانه را تعیین کرده و داده‌های حساس نظیر منشاء نژادی و عقاید سیاسی را تحت حمایت ویژه قرار داده است. قانون بازارهای دیجیتال با رویکرد پیش‌دستانه، پلتفرم‌های بسیار بزرگ را به عنوان دروازه‌بان شناسایی و رفتارهای انحصاری را ممنوع می‌کند. قانون خدمات دیجیتال نیز چارچوبی جامع برای مسئولیت پلتفرم‌ها در قبال محتوای غیرقانونی ایجاد کرده و بر شفافیت و مکانیسم‌های گزارش‌دهی تأکید دارد. کژکارکردهایی که ضرورت تنظیم‌گری رسانه‌های اجتماعی را ایجاب می‌کنند، طیف گسترده‌ای از رفتارهای مجرمانه و آسیب‌زا را در بر می‌گیرند. مهم‌ترین این موارد عبارتند از: افترا، نفرت‌پراکنی، ترغیب به خشونت، محتوای تروریستی، سوءاستفاده از کودکان در قالب هرزه‌نگاری و بهره‌کشی جنسی و تبعیض نژادی که بعنوان مصادیق اصلی محتوای غیرقانونی شناخته شده‌اند. از دیگر کژکارکردها می‌توان به تبلیغات گمراه‌کننده و عدم شفافیت در کمپین‌های انتخاباتی، قصور در حفاظت از اطلاعات و مقابله با حملات سایبری، جمع‌آوری بیش از حد داده‌ها، پردازش غیرمجاز داده‌های کاربران، تضییع حقوق کاربران، و رفتارهای انحصارطلبانه اشاره کرد که هر یک در قوانین مربوطه جرم‌انگاری شده‌اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Regulatory Imperatives for Social Media: An Analysis of European Union Legislation

نویسنده English

Mohammad Mahdi Farajian
Assistant Prof., Faculty of Communication and Media, IRIB University, Tehran, Iran
چکیده English

The challenge of regulating social media stems from the tension between state sovereignty to address harms and the protection of fundamental rights such as freedom of expression and user privacy. In response, the European Union has established a general framework comprising the GDPR, Digital Services Act, Digital Markets Act, and AI Act. However, the criminalization of specific instances of illegal content is deferred to the domestic laws of member states. The GDPR protects sensitive data including racial origin and political opinions. The DMA designates very large platforms as "gatekeepers" and prohibits monopolistic behaviors. The DSA creates a framework for platform liability regarding illegal content, emphasizing transparency and reporting mechanisms. Key harms necessitating regulation include defamation, hate speech, incitement to violence, terrorist content, child sexual abuse material, racial discrimination, misleading advertising, data breaches, excessive data collection, unauthorized processing, violation of user rights, and monopolistic practices. he effectiveness of this legal architecture depends on continuous cooperation between the European Commission, national authorities, and the platforms themselves.

کلیدواژه‌ها English

European Union
Media
Social media
Regulation

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 21 شهریور 1405