مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

پیاده‌سازیِ پیشگیریِ وضعی در قبالِ کلاهبرداری سایبری در حقوق ایران با نگاهی به حقوق انگلستان(با تکیه بر اُلگویِ کلارک)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه پیام نور لرستان
2 دانش‌آموخته دکتری تخصصی حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران
10.22034/jlsm.2026.2094364.1123
چکیده
کلاهبرداری سایبری از مهم‌ترین جرایم نوظهور است که با گسترش فناوری‌های اطلاعاتی، امنیت اقتصادی و اعتماد عمومی به خدمات دیجیتال را با تهدیدهای جدی مواجه ساخته است. ناکارآمدی نسبی واکنش‌های کیفری پس از وقوع جرم، ضرورت بهره‌گیری از راهبردهای پیشگیرانه، به‌ویژه پیشگیری وضعی، را آشکار می‌سازد. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که راهبردهای پیشگیری وضعی تا چه اندازه قابلیت پیاده‌سازی در نظام حقوقی ایران برای مقابله با کلاهبرداری سایبری را دارند و تجربه حقوق انگلستان چه آموزه‌هایی در این زمینه ارائه می‌کند؟ این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، با تکیه بر الگوی پیشگیری وضعی کلارک، مقررات و سیاست‌های حقوقی ایران و انگلستان را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که حقوق انگلستان با بهره‌گیری از تدابیر موقعیت‌مدار، از جمله افزایش دشواری ارتکاب جرم، تقویت احراز هویت، پایش تراکنش‌ها، افزایش خطر کشف و کاهش منافع حاصل از جرم، در پیشگیری از کلاهبرداری سایبری موفق‌تر عمل کرده است. در مقابل، هرچند نظام حقوقی ایران از ظرفیت‌های قانونی قابل توجهی برخوردار است، فقدان سیاست جنایی منسجم در حوزه پیشگیری وضعی، ضعف الزامات امنیتی برای ارائه‌دهندگان خدمات دیجیتال و محدود بودن تدابیر فنی، اثربخشی این ظرفیت‌ها را کاهش داده است. ازاین‌رو، توسعه سازوکارهای پیشگیری وضعی و بهره‌گیری از تجربه حقوق انگلستان می‌تواند نقش مؤثری در کاهش فرصت‌های ارتکاب کلاهبرداری سایبری و ارتقای امنیت فضای سایبری ایران ایفا کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Implementing Situational Prevention Against Cyber ​​Fraud in Iranian Law with a Look at English Law (Based on Clarke's Model)

نویسندگان English

rohallah amiri 1
adnan omrani far 2
1 Faculty member, Department of Criminal Law and Criminology, Payam Noor University, Lorestan
2 PhD student in Criminal Law and Criminology, University of Tehran, Tehran
چکیده English

Cyber ​​fraud is one of the most important emerging crimes that, with the expansion of information technologies, has posed serious threats to economic security and public trust in digital services. The relative ineffectiveness of criminal responses after the crime has occurred highlights the need to use preventive strategies, especially situational prevention. The main question of the present study is to what extent situational prevention strategies can be implemented in the Iranian legal system to combat cyber fraud, and what lessons does the experience of English law provide in this regard? This study, using a descriptive-analytical method and a comparative approach, has examined the legal regulations and policies of Iran and England, relying on Clark's situational prevention model. The findings show that English law has been more successful in preventing cyber fraud by using situational measures, including increasing the difficulty of committing a crime, strengthening identity verification, monitoring transactions, increasing the risk of detection, and reducing the benefits of crime. In contrast, although the Iranian legal system has significant legal capacities, the lack of a coherent criminal policy in the area of ​​situational prevention, weak security requirements for digital service providers, and limited technical measures have reduced the effectiveness of these capacities. Therefore, developing situational prevention mechanisms and benefiting from the experience of English law can play an effective role in reducing opportunities for committing cyber fraud and improving the security of Iran's cyberspace.

کلیدواژه‌ها English

Cyber ​​fraud
situational prevention
criminal policy
English law
Clarke's model

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 مرداد 1405