مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

رهیافت فقهی کنشگری رسانه‌ای در منازعه فلسطین در پرتو الگوی کارزار #Blockout2024

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
10.22034/jlsm.2025.2064979.1014
چکیده
وجوب خصومت با ظالم و حمایت از مظلوم، یک قاعده کلی و حکم عام فقهی است. در قضیه فلسطین، تقابل با رسانه‌های حامی رژیم از یک‌سو و حمایت رسانه‌ای از مردم فلسطین از سوی‌دیگر، به‌عنوان روشی کارآمد، گسترده و ماندگار، تکلیف عینی هر مسلمانی است. این پژوهش با هدف تبیین آموزه‌های دینی جهت شناخت رهیافت درست در تعیین ابعاد این تکلیف شرعی انجام شده است. این پژوهش به شیوة توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌های پژوهش در بخش فقهی با استفاده از نرم‌افزار جامع فقه اهل بیت، در بخش حقوقی از مقالات موجود در پایگاه نورمگز و مگیران و در بخش رسانه‌ای از پیام‌رسان‌های اینستاگرام و تیک‌تاک و برخی تارنماهای خبری گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد اولاً استفاده از ابزارهای حقوقی و کیفری برای الزام به حمایت رسانه‌ای در منازعه فلسطین، ناکارآمد است؛ ثانیاً کنشگری غیراخلاقی مبتنی بر فحاشی، افتراء، دروغ و تهمت در فضای رسانه‌ای نیز شرعاً جائز نیست؛ بنابراین، در نوشتار حاضر کنشگری فعالان رسانه‌ای و کاربران فضای مجازی در قالب «تحریم رسانه‌ای» موسوم به «گیوتین دیجیتال» با الهام از پویش (#Blockout2024) پیشنهاد شده است؛ آنفالو کردن چهره‌های مشهور و حساب‌های کاربری حامی رژیم یا بی‌تفاوت در این قضیه، اساس کارزار بلاک آوت 2024 است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Jurisprudential Approach to Media Activism in the Palestinian Conflict

نویسنده English

ali morad heydari
Associated Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

Background: The obligation to be hostile to the oppressor and support the oppressed is a general rule and a universal ruling. In the case of Palestine - as a symbol of the confrontation between the oppressor and the oppressed in the contemporary world - some forms of this ruling, including armed jihad, are subject to the discretion and permission of the Islamic ruler. Others, such as sending medical, pharmaceutical, health, and food aid, are only within the power of governments, and ordinary people do not have the capacity to do such a task; but media support as an efficient, widespread, and lasting method of support is the objective duty of every Muslim. Objective: This research seeks to explain religious teachings, especially the narrations from Imam Ali ibn Musa al-Reza, in order to identify the correct approach in explaining the foundations and determining the dimensions of this religious duty. Method: This research is qualitative and library tools such as narrative communities, especially the Hadiths of Imam Reza, and the data were analyzed using a descriptive-analytical approach. Findings: The research results show that using legal and judicial tools to require media support is ineffective and impossible. However, increasing religious knowledge and awareness of religious obligations is the best incentive in this direction. Media support for the Palestinian people comes in two forms: "explaining" the nature of the Zionist project and the crimes of this regime, and media "boycotting" famous figures who support the regime or who remain silent on the issue.
 

کلیدواژه‌ها English

Media
Media Law
Palestine
Blackout 2024 campaign
Digital Guillotine
      1.            قرآن کریم
      2.            ابن ابی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله (بی‌تا). شرح نهج‌البلاغه، قم، مکتبة آیة‌الله العظمی المرعشی النجفی العامة.
      3.            ابن ‌بابویه، محمد بن علی (1389). عیون أخبار الرضا؛ ترجمه: محمدصالح روغنی قزوینی، قم: مسجد مقدس جمکران.
      4.            ایلان پاپه (1399). ده غلط مشهور درباره اسرائیل، ترجمه وحید خضاب، تهران: کتابستان معرفت.
      5.            بشیر، حسن (1397). دیپلماسی گفتمانی فلسطین و ظرفیت‌های نوین رسانه‌ای، گفتمان راهبردی فلسطین، سال اول - شماره 1 (24 صفحه - از 54 تا 77).
      6.            بیابانی، غلامحسین؛ سلطانی فر، محمد؛ مظفری، افسانه و هاشمی، شهناز (1394). بررسی کارکرد نظریه مسئولیت اجتماعی و رسانه، فصلنامه توسعه اجتماعی، دوره 9، شماره پیاپی 4، دوره 9، صفحه 135-160.
      7.            تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (1385). غرر الحکم و درر الکلم، انتخاب احادیث و ترجمه محسن موسوی؛ کنترل ترجمه و مقدمه حمید فرخیان، قم: دارالحدیث.
      8.            حرعاملی، محمد بن حسن (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم: مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث.
      9.            حسنلو، محمد (1388). جنگ نرم رسانه‌های بیگانه (مخاطب)، قابل دسترسی به آدرس: https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=8208
  10.            خامنه‌ای، سیدعلی، احکام رسانه، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)، قابل دسترسی به آدرس: https://farsnews.ir/MediaRules/1728315066053882109/
  11.            خویی، سیدابوالقاسم (1417ق). مصباح الفقاهه؛ تقریرات أبحاث ابوالقاسم الموسوی الخوئی، تألیف: محمدعلی توحیدی تبریزی، قم: مؤسسه انصاریان.
  12.            دشتی، محمد (1388). ترجمه نهج البلاغه حضرت امیرالمومنین(ع)، قم: انصارالمهدی.
  13.            دیویس، آرون (1395). رسانه و قدرت، ترجمه محمدقلی میناوند، تهران: دانشگاه صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران.
  14.            رشید رضا، محمد (1414ق). ‌تفسیر القرآن الحکیم (تفسیر المنار)، بیروت: دار المعرفة.
  15.            رفاعی، فؤاد (1381). نفوذ صهیونیسم بر رسانه‌های خبری و سازمان‌های بین‌المللی، ترجمه حسین سروقامت، کیهان.
  16.            سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن (1404ق). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی (ره).
  17.            صفاتاج، مجید (1388). صهیونیسم‌ و رسانه، تهران‌: سفیر اردهال.
  18.            طباطبائی، محمدحسین (1352). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
  19.            طبری، محمد بن أبی‌القاسم (بی‌تا). بشارة المصطفی لشیعة المرتضی، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
  20.            طوس‍ی‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ح‍س‍ن (1365). تهذیب الأحکام، مصحح: محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  21.            عابدینی مطلق، کاظم (1392). نهج‌الفصاحه؛ ترجمه کاظم عابدینی مطلق، قم: نشر آفرینه.
  22.            عیاشی، محمد بن مسعود (1380). تفسیر العیاشی، تهران: المطبعة العلمیة.
  23.            قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج (1996م). صحیح مسلم، المحقق: محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  24.            کاشانی، حبیب‌الله بن علی‌مدد (1404ق). تسهیل المسالک إلی مدارک فی رؤوس القواعد الفقهیة، بی‌جا: المطبعة العلمیة.
  25.            کلینی، محمد بن یعقوب (1363). الکافی، مصحح: علی‌‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  26.            متقی، علی بن حسام‌الدین (1431ق). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  27.            مجلسی، سیدمحمدباقر (1440ق). بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار علیهم‌السلام، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  28.            مطهری، مرتضی (1388). مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا.
  29.            معتمدنژاد، کاظم و معتمدنژاد، رؤیا (1386). حقوق ارتباطات، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها.
   30.            https://parsi.euronews.com/2024/05/13/guillotine-for-celebrities-as-users-respond-to-indifference-to-humanitarian-situation-in-g
   31.            Answer, Areesha (2024), "Influence Equation of Social Media". The Nation. Vol. 38, no. 117. ProQuest 3091083315.
   32.            Blockout 2024 movement: Hollywood celebrities' online follower count declines". The Daily Star. 2024-05-12. Archived from the original on 2024-05-12. Retrieved 2024-05-12.
   33.            Mussen, Maddy (2024), The Blockout 2024: why the ‘digital guillotine’ is causing celebrities like Kim Kardashian to lose followers, https://www.standard.co.uk/lifestyle/celebrity/blockout-celebrities-blocklist-digitine-digital-guillotine-israel-palestine-gaza-hamas-b1157950.html
   34.            Shaalan, Ahmed (2024), From cancel culture to the digital guillotine: Why the risks for social media celebrities just got higher, Social Sciences Birmingham, https://blog.bham.ac.uk/ socialsciences birmingham/2024/07/09/
   35.            Shamim, Sarah (2024), "Why are social media users blocking celebrities over Israel's Gaza war?". Al Jazeera. Archived from the original on 2024-05-13. Retrieved 2024-05-19.