مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

حمایت از هویت دیجیتال کودکان در فقه و حقوق موضوعه

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
محدثه معینی فر
استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
10.22034/jlsm.2025.2064984.1017
چکیده
تشخص هر فرد از دیگری که رکن اساسی زندگی بشر از ابتدا تاکنون بوده، در گذر زمان و با تحولات تاریخی، اقتصادی و اجتماعی و توسعه فناوری­های ارتباطی، ابعاد جدیدی یافته است؛ به‌این‌ترتیب که هویت هر فرد تقریباً با همان ابعاد واقعی وارد دنیای مجازی شده و با ابزارهای جدید، شکل عرضه آن متفاوت گشته و برخی ابعاد ناشی از توسعه فناوری نیز به آن افزوده شده است. در این گذار، کودکان نیز از این حرکت و تحول بازنمانده بلکه چه‌بسا پیش از تولد نیز وارد این دنیای مجازی شده­اند. ازاین‌رو، این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی و گردآوری داده­ها به روش کتابخانه­ای در پی پاسخ به این پرسش است که ابعاد هویت دیجیتال کودکان، ادله مشروعیت و ضمانت اجرای آن، در فقه و حقوق ایران شامل چه مواردی است؟  درباره مفهوم هویت دیجیتال میان صاحب‌نظران اتفاق‌نظری وجود ندارد و تعاریف بر محور مشخصات و ممیزات فردی، مجموعه­ای از داده­ها و بُعد مالی داده­ها عرضه شده­اند و برهمین‌اساس، می­توان هویت دیجیتال کودکان را در سه بُعد ویژگی­ها یا نمایش، داده­ها و درنهایت، بُعد مالی خلاصه کرد. هر چند بُعد سوم، در مورد هویت دیجیتال کودکان  کاربردی به‌نظر نمی­رسد؛ اما از جهات دیگر، یعنی احراز هویت دیجیتال آنان در موضوعات غیرمالی، هویت دیجیتال آنان را تقویت می­کند. مبانی مشروعیت ابعاد هویت دیجیتال کودک در فقه را می­توان در برخی آیات قرآن یافت و همچنین مبانی ضمانت اجرای مدنی نقض هویت دیجیتال کودکان را ذیل قواعد فقهی چون لاضرر، حفظ نظام، احترام مال مسلمان و قاعده تسلیط و مبانی ضمانت اجرای کیفری آن را در «التعزیر لکل عمل محرم» و «التعزیر بما یراه الحاکم» خلاصه کرد. به­علاوه، در حقوق ایران نیز می­توان جبران خسارت­ها در این زمینه را مستند به ماده یک قانون مسئولیت مدنی کرد و مسئولیت کیفری در قبال آن را در برخی مواد قانون جرائم رایانه­ای به‌دست آورد.
کلیدواژه‌ها
هویت، هویت دیجیتال، کودک، داده، فقه، حقوق ایران

عنوان مقاله English

Protecting Children's Digital Identity in Islamic Jurisprudence and case Law

نویسنده English

Mohaddeseh Moeinifar
Assistant professor of Theology and Islamic thought, Faculty of Islamic Sciences and Researches, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده English

An individual's distinctiveness, a cornerstone of human existence since its inception, has evolved alongside historical, economic, social, and technological advancements in communication, gaining new dimensions. An individual's identity has effectively entered the digital realm, mirroring its real-world aspects. The presentation has evolved through novel tools that incorporate new dimensions enabled by technological advancements. In this transition, children have not been left behind; in fact, they often enter the digital world even before birth. Therefore, this paper employs descriptive and analytical methods and gathers data through library research, aiming to identify the dimensions of children's digital identity, along with the justifications for its legitimacy and the guarantees for its enforcement in Islamic jurisprudence and Iran’s law. There is no consensus among experts on the concept of digital identity; definitions focus on individual characteristics and traits, data collections, and the financial aspects of data. Accordingly, children's digital identity can be summarized in three dimensions: characteristics or representation, data, and, finally, the economic dimension. Although the third dimension may not seem practical for children's digital identity, it strengthens it in other ways, namely by verifying their identity in non-financial matters. The foundations for the legitimacy of children's digital identity dimensions in Islamic jurisprudence can be found in certain Quranic verses. The foundations for civil enforcement guarantees for heretical children's digital identity can be found under jurisprudential rules such as "no harm," preserving order, respecting a Muslim's property, and the rule of authority. The foundations for criminal enforcement guarantees can be found in “discretionary punishment for every forbidden act” and “discretionary punishment as the ruler sees fit”. Furthermore, in Iran’s legal system, compensation for damages in this area may be based on Article 1 of the Civil Liability Law, and criminal liability for it may be derived from certain articles of the Computer Crimes Law.
 

کلیدواژه‌ها English

Identity, Digital Identity, Child, Data, Islamic Jurisprudence, Iran&rsquo
s Law
      1.            قرآن کریم
      2.            آشتیانی، محمدحسن (1404ق). کتاب القضا. قم: هجرت.
      3.            اصفهانی(فاضل هندی)، محمد بن حسن (1416ق). کشف اللثام عن القواعد الاحکام. قم: اسلامی.
      4.            انصاری، مرتضی (۱۴۱۵ق). القضا و الشهادات. قم: المؤتمر­العالمی.
      5.            ایروانی، میرزاعلی (1384). حاشیه المکاسب. تهران: کیا.
      6.            بحرانی، یوسف (بی­تا). الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره. قم: اسلامی.
      7.            تبریزی، محمد جواد (1404ق). اسس الحدود و التعزیرات. قم: انتشارات جامعه مدرسین.
      8.            ثقفی تهرانی، محمد (1398). تفسیر روان جاوید. تهران: برهان.
      9.            جزائری، سیدعبدالله (بی­تا). التحفه السنیه. بی­جا: بی­نا.
  10.            جواهری، محمدحسن (بی­تا). بحوث فی الفقه المعاصر. بیروت: دار الذخائر.
  11.            حرعاملی، محمد بن حسن  (بی­تا). وسائل الشیعه الی تحصیل الشریعه. بیروت: دار احیا التراث العربی.
  12.            حسینی شاه‌عبدالعظیمی، حسین­بن­احمد (1363). تفسیر اثنی‌عشری. تهران: میقات.
  13.            حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (1435ق). مطلع انوار. تهران: مکتب وحی.
  14.            حسینی شاهرودی، سیدعلی (بی­تا). محاضرات فی فقه­الجعفری. قم: دارالکتاب الإسلامی.
  15.            حلی، ابی‌طالب محمد بن حسن (1387). ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد. قم: المطبعه العلمیه.
  16.            خمینی، سیدروح‌الله (1410ق). الرسائل. قم: اسماعیلیان.
  17.            خمینی، سیدروح‌الله (1421ق). البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  18.            خویی، سیدابوالقاسم (بی­تا). مصباح‌الفقاهه فی المعاملات. محمدعلی توحیدی، قم: داوری.
  19.            ذهنی تهرانی، سیدمحمدجواد (1369). ترجمه و شرح مکاسب شیخ انصارى‌. قم: حاذق‌.
  20.            سبحانی، جعفر (1414ق). المختار فی احکام الخیار. بی­جا: بی­نا.
  21.            سبحانی، جعفر (بی­تا). تهذیب الأُصول؛ تقریر بحث السید روح الله الخمینی. بی­جا: بی­نا.
  22.            سبزواری، محمدباقر (1423ق). کفایه الاحکام. قم: اسلامی.
  23.            سیفى، علی‌اکبر (1425ق). مبانی الفقه الفعال فی القواعد الفقهیه الأساسیه. قم: اسلامی.
  24.            شریعت اصفهانی، فتح‌‌الله بن محمدجواد (بی­تا).  قاعدة لا ضرر. قم: اسلامی.
  25.            شهید ثانی، زین‌الدین ­بن ­علی (1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. قم: مؤسسه معارف اسلامی.
  26.            صاحب جواهر، محمدحسن (۱۳۶۲ق). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت: دارإحیاالتراث ­العربی.
  27.            طباطبایی حکیم، سیدمحمدتقی (1429ق). القواعد العامة فی الفقه المقارن. تهران: المجمع العالمی للتقریب.
  28.            طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم (1378). تکملة العروة الوثقى. تهران: الحیدری.
  29.            طوسی، محمد بن حسن (1351). المبسوط فی الفقه الامامیه. تهران: المکتبه المرتضویه.
  30.            طیب، سیدعبدالحسین (1378). اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌. تهران: اسلام‌.
  31.            غروی اصفهانی، محمدحسین (1419ق). حاشیه کتاب المکاسب. قم: دارالمصطفىصلی­الله علیه وآله وسلم.
  32.            فاضل تونی، محمدحسین (1412ق). الوافیه فی اصول الفقه. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
  33.            فیاض، محمداسحاق (1426ق). المسائل المستحدثه. کویت‌: موسسة مرحوم محمدرفیع حسین معرفی‌.
  34.            کاشف‌الغطا، جعفر (بی‌تا.الف). کشف الغطا. اصفهان: مهدوی.
  35.            کلینی، محمّد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  36.            کاشف‌الغطا، مهدی (بی­تا.ب). مورد الأنام فی شرح شرائع الإسلام. بی­جا: بی­نا.
  37.            لطیف­زاده، مهدیه و قبولی درافشان، سیدمحمدمهدی (1402). معرفی هویت دیجیتال در متاورس، شناسایی چالش‎‎های حقوقی مربوط ‏به آن و جست‌وجوی راه‌حل. مطالعات حقوق خصوصی، 53(2)، 349-372.
  38.            مامقانی، محمدحسن (بی­تا). غایة الآمال فی شرح کتاب المکاسب. قم: مجمع الذخائر الإسلامیه‌.
  39.            مجلسی، محمدباقربن محمدتقی (1403ق). بحارالأنوار. بی­جا: مؤسسة الوفاء.
  40.            محسنی، محمدآصف (1426ق). الفقه و مسائل طبیه. قم: بوستان کتاب.  
  41.            مصطفوی، سیدمحمدکاظم (1421ق). القواعد: مائة قاعدة فقهیة معنی و مدرکا و موردا. جلد1. قم: اسلامی.
  42.            مکارم شیرازی، ناصر (1370). القواعد الفقهیه. قم‌: مدرسه الامام على­بن­ابى­طالبعلیه­السلام.  
  43.            مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.‌
  44.            مکارم شیرازی، ناصر (1425ق). انوار الفقاهه. قم‌: مدرسه الامام على­بن­ابى­طالبعلیه­السلام.
  45.            موسوی گلپایگانی، سیدمحمدرضا (بی­تا). کتاب القضاء. قم: دارالقرآن الکریم.
    46.            Amini, Mehrdad and Javidnejad, Laleh. (2023). Legal Frameworks for Digital Identity Systems in E-Governance: Privacy, Security, and Inclusion. Legal Studies in Digital Age, 2(3), 49-63.
    47.            Boysen, Andre. (2019). The Need for a National Digital Identity Infrastructure. Governing Cyberspace during a Crisis in Trust essay. Waterloo, ON: Centre for International Governance and Innovation. www. cigionline. org/articles/need-national-digital-identity-infrastructure.
    48.            Giannopoulou, Alexandra. (2023). Digital identity infrastructures: A critical approach of self-sovereign identity. Digital Society, 2(2), 1-19.
    49.            Ghadge, Nikhil. (2024). Challenges with securing digital identity. International Journal on Cybernetics & Informatics (IJCI), 13(13), 1-8.
    50.            Hamid, Muhammad Abdullah et al. (2023). Digital Identity and Legal Rights: the EU's eIDAS Regulation as a Model for Global Digital Trust. Democracy, Rule of Law, and Protection of Human Rights in the European Union, U.S.A: Batumi Shota Rustaveli State University.
    51.            Hanson, Fergus. (2018). Preventing another Australia card fail. Australian Strategic Policy Institute, 18.
    52.            Holt, Jennifer, and Malčić, Steven. (2015). The privacy ecosystem: regulating digital identity in the United States and European Union. Journal of Information Policy, 5, 155-178.
    53.            Huk, T. (2016). Use of Facebook by children aged 10-12. Presence in social media despite the prohibition. The New Educational Review, 46(1), 17-28.
    54.            Friedman, Arthur R., and Wagoner, Larry D. (2015). The need for digital identity in cyberspace operations. Journal of Information Warfare, 14(2), 41-51.
    55.            Jennings, Ben, and Finkelstein, Anthony. (2009). Digital identity and reputation in the context of a bounded social ecosystem. In Business Process Management Workshops: BPM 2008 International Workshops, Milano, Italy, September 1-4, 2008. Revised Papers 6 (pp. 687-697). Springer Berlin Heidelberg.
    56.            Levin, Ilya, and Mamlok, Dan. (2021). Culture and society in the digital age. Information, 12(2), 68.
    57.            Livingstone, Sonia and Third, Amanda(2017), “Children and young people’s rights in the digital age: An emerging agenda”, New media & society,19(5),657–670.
    58.            Kim, Hee-Woong, and Que, Eunice. (2007). Presentation desire of digital identity in virtual community. In Online Communities and Social Computing: Second International Conference, OCSC 2007, Held as Part of HCI International 2007, Beijing, China, July 22-27, 2007. Proceedings 2 (pp. 96-105). Springer Berlin Heidelberg.
    59.            Savin-Baden, M., Burden, D., & Taylor, H. (2017). The ethics and impact of digital immortality. Knowledge Cultures, 5(2), 178-196.
    60.            Stoykovar, Radina. (2018). The Right to Data Portability: Data protection scope and technical feasibility. Computer Law Review International, 19(3), 65-71.
    61.            Sullivan, Clare. (2011). Digital identity: An emergent legal concept (p. 178). University of Adelaide Press.
    62.            Virginia Phelan, K., Mills, J. E., Douglas, A. C., & Brian Aday, J. (2013). Digital personalities: an examination of the online identity of travel and tourism web sites. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 4(3), 248-262.