مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

جلوه‌های کرامت انسانی در حقوق زوجه و نقش رسانه در تحقق آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی دانشکده رفاه، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، رشتۀ حقوق، دانشکدۀ رفاه، تهران، ایران
چکیده
کرامت انسانی، به‌عنوان یکی از مفاهیم اساسی و بنیادین در حقوق زوجه، از جایگاه ویژه‌ای در آموزه‌های دینی، فقهی و حقوقی برخوردار است. این مفهوم ناظر بر احترام به هویت، شأن، حقوق و ارزش‌های فردی در روابط میان زوجین است و رعایت آن نقش مهمی در پیشگیری از تعارض‌های زناشویی، حفظ حرمت فردی و تحکیم بنیان خانواده دارد. در این میان، رسانه‌ها به‌عنوان یکی از ارکان مهم جوامع امروزی و ابزارهای قدرتمند جهت تأثیرگذاری بر افکار عمومی، می‌توانند نقش کلیدی در آگاهی‌بخشی، تبیین و ارتقای جایگاه کرامت انسانی در چهارچوب حقوق زوجه ایفا کنند. این پژوهش با هدف پاسخ به این پرسش که «نقش رسانه در تبیین کرامت انسانی و حقوق زوجه چیست؟» صورت گرفته است. نوع پژوهش، کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی و از حیث هدف، بنیادی-کاربردی است. داده‌ها با استفاده از تحلیل منابع فقهی، حقوقی و رسانه‌ای گردآوری شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که کرامت انسانی ریشه در وحی دارد و در قرآن، فقه اسلامی و نظام حقوقی کشور به رسمیت شناخته شده است. همچنین، ورود این مفهوم به حوزه رسانه موجب افزایش حساسیت نسبت به حقوق زوجه شده و رسانه‌ها با تبیین درست آن می‌توانند در ارتقای فرهنگ عمومی، تقویت سیاست‌گذاری‌ها و حمایت از حقوق زناشویی نقشی مؤثر و تعیین‌کننده داشته باشند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Manifestations of Human Dignity in the Rights of the Wife and the Role of the Media in Realizing it

نویسندگان English

Zahra Taheripour 1
Maryam Khalafi 2
1 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Islamic Law, Faculty of Welfare, Tehran, Iran.
2 Student (Master's), Department of Law, Tehran Refah College, Tehran, Iran
چکیده English

Human dignity, as one of the basic and fundamental concepts in the rights of the wife, has a special place in religious, jurisprudential, and legal teachings. This concept refers to respect for individual identity, dignity, rights, and values in relationships between couples, and its observance plays an important role in preventing marital conflicts, preserving individual dignity, and strengthening the foundation of the family. Meanwhile, the media, as one of the important pillars of today's societies and powerful tools for influencing public opinion, can play a key role in raising awareness, explaining, and promoting the status of human dignity within the framework of women's rights. This research aims to answer the question: "What is the role of the media in explaining human dignity and the rights of wives?" The research type is qualitative with a descriptive-analytical approach and fundamental-applied in terms of purpose. The data were collected using the analysis of jurisprudential, legal, and media sources. The results of the study show that human dignity is rooted in revelation and is recognized in the Quran, Islamic jurisprudence, and the country's legal system. Also, the introduction of this concept into the media has increased sensitivity to the rights of the wife, and by explaining it correctly, the media can play an effective and decisive role in promoting public culture, strengthening policymaking, and supporting marital rights.



کلیدواژه‌ها English

Human Dignity
Media
Wife's Rights
Civil Law
Jurisprudence
      1.            قرآن کریم
      2.     آمدی، مریم (1401). حقوق کرامت زن و رسانه. دوفصلنامه علمی مطالعات فقه و حقوق رسانه، دوره 4، شماره 2، 7-27.
      3.            ارسطویی، مرجان (1399). تعهدات زوجه سرپرست نسبت به فرزندخوانده و ضمانت اجرای آن در نظام حقوقی ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق انگلستان. حقوق کودک، 8، 145-113.
      4.            ارغوانی پیرسلامی، فریبرز و دهقان، مجتبی (1396). قانون اساسی و حقوق بشر در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران.  پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 20، 59-33.
      5.            استادی، صفرعلی؛ عظیمی گرکانی، هادی و پورمنوچهری، سیدعلی (1399). بررسی رویه قضایی مربوط به شرط تنصیف دارایی زوج از منظر فقهی و حقوق شهروندی. حقوق پزشکی، 14 (ویژه‌نامه حقوق بشر و حقوق شهروندی)، 423-435.
      6.            اسدی، لیلاسادات (۱۳۸۲). آثار حقوقی طلاق به درخواست زوج، فصلنامه ندای صادق، شماره ۲۹.
      7.            اکبرنیا، علی و محمدی، محمدرضا (1394). حرمت و کرامت زن در خانواده از نگاه امام رضا. بی‌جا: بی‌نا.
      8.            امامی، حسن (1352). قانون مدنی ایران. تهران: کتابفروشی اسلامی.
      9. امیدی، جلیل (1382). مبانی عدالت در حقوق کیفری و حقوق بشر، مجله مجلس و پژوهش، سال 10، ش 38.
  10.            امین‌زاده، حسین‌محمد (۱۳۹۱). تنصیف دارایی زوجین در حقوق ایران و انگلستان، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
  11.            انصاری‌پور، محمدعلی و صادقی مقدم، محمدحسن (1384). اجرت‌المثل کارهای زوجه و نقد آرای محاکمه در این زمینه، فصلنامه مدرس علوم انسانی، ویژه‌نامه حقوق.
  12.            توسلی‌نیا، دینا (1397). ابعاد حقوقی کرامت زن در تبلیغات بازرگانی. چهارمین کنفرانس ملی توانمندسازی جامعه در حوزه علوم انسانی و مطالعات مدیریت، تهران.
  13.            جعفرزاده اقدم، مهدی (1397). نقش رسانه‌ها در شکوفایی هویت و کرامت انسانی با محوریت حقوق انسانی. چهارمین کنگره بین‌المللی فرهنگ و اندیشه دینی، قم.
  14.            جعفری، محمدتقی (1370). تحقیق در دو نظام حقوق جهانی بشر. تهران: دفتر خدمات بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران.
  15.            جمالی، زیبا؛ خسروی، عمران؛ احمدیان، بهـزاد؛ رئیسـی، فاطمـه ؛ دهـاز، علـی و بیـات‌نیـا، مرجان (13۹۵). بررسی تأثیرات مثبت و منفی شبکه‌های اجتماعی بر خانواده‌ها. کنگـره پیشگامان پیشرفت، دوره 9، ۵25-۵26.
  16.            جنادله، علی و رهنما، مریم (1397). بازنمایی آسیب‌شناسانه رسانه‌های نوین در مطالعات خانواده (فراتحلیل مقالات چاپ شده درخصوص تأثیر رسانه‌های نوین بر خانواده). مطالعات رسانه‌های نوین، (16) 4، 40-1.
  17.            جوادی آملی، عبدالله (1366). حقّ و تکلیف در اسلام. تهران: بهار.
  18.            جهانگیری، سعید و گروسـی، ناصـر (13۹۸). حقـوق زنـان در اسـلام و کنوانسـیون منـع هرگونه تبعیض علیه زنان، نشریه راهبرد سیاسی، شماره 8، 99-101.
  19.            حاتمی، عباس (1390). نظریه‌های مختلف دولت‌سازی و خانواده: به‌سوی یک چهارچوب‌بندی نظری. پژوهشنامه علوم سیاسی، 6 (3 (23))، 209.
  20.            حبیب‌زاده، توکل و فرج‌پوراصل مرندی، علی‌اصغر (1395). کرامت انسانی و ابتنای حقوق بشری و شهروندی مندرج در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر آن. مطالعات حقوق عمومی (حقوق)، 46 (1)، 115-137.
  21.            حبیب‌زاده، محمدجعفر و رحیمی‌نژاد، اسماعیل (1385). کرامت انسانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مدرس علوم انسانی، (11)،4، 34-1.
  22.            حسینی زحمتکش، ریحانه‌سادات (۱۳۹۵). سهم زوجه در اموال حاصله در دوران زندگی مشترک با نگاهی به آرای قضائی. پایاننامه کارشناسی ارشد، گرایش فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
  23.            حقیقت‌پور، تورج؛ سلیمی، علیرضا؛ حسینی، سیدعلیرضا و ناظمی اشنی، محمدحسین (1392). پاسداشت کرامت انسانی و رعایت حقوق غیرمسلمانان در فقه امامیه و حقوق موضوعه. پژوهش‌های اعتقادی کلامی (علوم اسلامی)، 12(45)، 51 .
  24.            رحمانی، ابراهیم و موذنی، سیامک (1395). جایگاه کرامت انسانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. راهبرد توسعه، 48، 40-24.
  25.            رحیمی‌نژاد، اسماعیل و حبیب‌زاده، محمدجعفر (1387). مجازات‌های نامتناسب: مجازات‌های مغایر با کرامت انسانی. مطالعات حقوق خصوصی، 38: 115.
  26.            روشندل اربطانی، طاهر (1395). مفهوم‌شناسی مدیریت رسانه. فصلنامه رادیو و تلویزیون، ش 3.
  27.            زبیدی، سیدمحمدمرتضی (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس؛ تصحیح علی هلالی و علی شیری. بیروت: دارالفکر.
  28.            شعبانی، مهدی (1390). کاربرد اصل کرامت انسانی در حقوق خانواده ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه امام صادق علیه‌السلام - دانشکده حقوق و معارف اسلامی.
  29.            شفیعی سروسـتانی، ابـراهیم (13۹۰). زن؛ نیـم‌سـلطه و رسـانه‌هـا. قـم: صـداوسـیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی.
  30.            عباسی، محسن (1392). سبک زندگی اسلامی؛ آسیب‌ها و راهکارها. فصلنامه تخصصی مطالعات جوان و رسانه، ش 9.
  31.            عرب شیبانی، فاطمه (1390). خانواده و رسانه. تهران: آثار فکر.
  32.            عروتی موفق، اکبر (1396). مبانی کرامت انسانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. نشریه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 6(20)، 155-172.
  33.            علیپور، فردین؛ رفیعی، حسن؛ علیار، عایشه و بهرامی، میترا (1398). ساخت و رواسازی فرم کوتاه همسرآزاری. رفاه اجتماعی، س 19، ش 72.
  34.            عمید، حسن (1386). فرهنگ عمید. ویرایش هفتم. تهران: امیرکبیر.
  35.            فضلی روزبهانی، محسن و غمخواری، فاطمه‌السادات (1403). بررسی ابعاد حقوقی حمایت از مصرف‌کننده و رسانه در خانواده. بی‌جا: بی‌نا.
  36.            فیروزآبادی (م ۸۱۷ ق). «کلف»، القاموس المحیط. بیروت: دارالعلم.
  37.            قانون مدنی (ماده‌های 1085، 1107، 1118، 1119، 1121، 1128)
  38.            قره‌داغی، حمید. (1396). کرامت انسان از دیدگاه دانشمندان و اسناد بین‌المللی حقوق بشری. مطالعات حقوق، 9، 235-221.
  39.            محقق داماد، سیدمصطفی (1364)، حق،‌ اخذ به شفعه. مطالعات حقوقی و قضایی. ش3، 148.
  40.            معتمدنژاد، کاظم (1371). وسایل ارتباط جمعی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
  41.            معتمدنژاد، کاظم (1390). تحولات مبانی حقوقی آزادی رسانه‌ای در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی. فصلنامه پژوهش حقوق، ش 35.
  42.            موسوی سیار، سیدمحمدامین (1402). بررسی اجمالی شرایط عامه تکلیف از دیدگاه فقهی و حقوقی. بی‌جا: بی‌نا.
  43.            موسوی شهری، سیدمهدی (1400)، بررسی حقوق مالی زنان در قانون جمهوری اسلامی ایران. تارنمای یاسا.
  44.            مهرپور، حسـین (13۷4). مبـاحثی از حقـوق زن از منظر: حقـوق داخلـی، مبـانی فقهـی و موازین بین‌المللی. تهران: مؤسسه اطلاعات.
  45.            میرزایی، حسین و امینی، سعیده (1395). تحلیل محتوای پیامهای بازرگانی تلویزیونی با تأکید بر طبقه اجتماعی و سبک زندگی. فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ش 3.
  46.            نصیری، معصومه (13۹6). سواد رسانه‌ای و خانواده. تهران: پشتیبان.
  47.            نیازی، قدرت‌الله و رمضانی، علی (1383). معیار نفقه زوجه. نشریه فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، دوره 21، ش 65، ص 147.
  48.            هاشمی، عصمت؛ آذری، هاجر و شاکری گلپایگانی، طوبی (1403). تحلیل رویه قضایی در دعاوی تقسیم اموال. فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، 29(106)، 187-211.