مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

ابعاد حقوقی نفرت پراکنی در فضای مجازی علیه جایگاه زنان در خانواده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق دانشکده رفاه تهران
2 دانشجوی دکتری مطالعات زنان گرایش حقوق خانواده ایران دانشگاه جامع انقلاب اسلامی تهران
چکیده
خانواده اولین اجتماعی است که بشر در آن پای نهاده و علی‌‌رغم مفهوم ساده آن دارای روابط پیچیده‌‌ای است که حفاظت از آن منجر به رشد احساسات فردی اعضاء و درنهایت موجب پیشرفت جامعه خواهد شد. به همین دلیل حفظ بنیان خانواده و تحکیم روابط اعضای آن پیوسته باید مورد توجه بخش‌های مختلف حکومت قرار گیرد. امروزه پیشرفت فناوری، ایجاد و توسعه فضای مجازی علی‌رغم آثار مثبت، زمینه‌هایی برای نقض حقوق افراد حتی در محیط خانواده ایجاد کرده‌ است؛ برای‌مثال انتشار سخنان نفرت‌آمیز راجع به جنسیت زنان و نقش‌‌های ایشان در خانواده در فضای مجازی منجر به احساس ناکامی و انزجار در بانوان شده‌ است. بدین‌ترتیب دیدگاه افراد، نسبت به ارزش نقش‌‌هایی همچون همسری و مادری تنزل یافته و موجب فروپاشی خانواده و درنهایت منجر به ازهم‌‌گسیختگی جامعه خواهد شد. ازاین‌رو لازم است ابعاد حقوقی نفرت‌پراکنی در فضای مجازی علیه نقش و جایگاه زنان مورد مطالعه قرار گیرد تا الزامات حقوقی و بایسته‌های قانون‌گذاری مطرح شده و از ظرفیت موجود نظام حقوقی بیشترین استفاده برای حمایت از این قشر آسیب‌‌پذیر صورت پذیرد. در این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، موضوع نفرت‌پراکنی علیه نقش‌‌های خانوادگی زنان، مطالعه و تلاش شده است وضعیت نظام حقوقی ایران در مواجهه با این آسیب تبیین گردد. به نظر می‌رسد به‌کارگیری تدابیر حقوقی در راستای ممنوعیت نفرت‌‌پراکنی ازجمله تنظیم‌گری، فیلترینگ و وضع قوانین پیشگیرانه و همچنین جرم‌انگاری رفتارهای نفرت‌‌آمیز و درنهایت استفاده از ظرفیت مسئولیت مدنی روش‌‌های مناسبی باشند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Legal aspects of spreading hate in cyberspace against the position of women in the family

نویسندگان English

Fatemeh Sadat hosseini 1
Nafise Shamloo Kazemi 2
1 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Welfare, Tehran, Iran
2 PhD Student, Women's Studies Majoring in Family Law, Tehran, Iran
چکیده English

The family isthe first society inwhich humans have set foot,& despite its simple concept,it has complex relationships,the protection of which will lead to the growth of the individual feelings of the members 7 ultimately lead to the progress of the society.For this reason,maintaining the foundation of the family & strengthening the relationships of its members should be given the attention of various government departments.Today, theadvancement of technology,the creation and development of virtual space, despite its positive effects,has created grounds for violating people's rights even inthe family environment.For example,the publication ofhateful words about women's gender & their roles in the family in cyberspace has ledto afeeling of failure & disgust inwomen.In this way,people's views on the value of roles such as wife & mother will bedegraded & will cause the collapse of the family & eventually lead to the disintegrationof the society.Therefore,it is necessary to study the legal dimensions of spreading hate in virtual spaceagainst therole and position of women,so that the legal requirements and legislative requirements are raised and the existing capacity of the legal system can be used tosupport this vulnerable group. In this research,with descriptive-analytical method, the issue of spreading hatred against women's family members has been studied and an attempt has been madetoexplain the situation of Iran's legal system in dealing with this harm.It seems that the use oflegal measures in order to ban hate speech,including regulation, filtering & theestablishment of preventive laws,as well asthe criminalization of hateful behaviors and finally using thecapacity ofcivil responsibility,are suitable methods 

کلیدواژه‌ها English

Hate
women
cyber space
violence
criminalization
family
spiritual damage
1.      قرآن کریم
2.      امامیان، سیدمحمد صادق؛ ذوالفقاری، امیراحمد؛ محمدزاده، احسان و زمانیان، مرتضی (1397). نظام ملی تنظیم‌گری (مفهوم تنظیم‌گری و ارتباط آن با نظام حکمرانی)، 1-52.
3.      املائی، محمد و عباسی، محمد (1399). مقابله با نفرت‌پراکنی در نظام‌های حقوقی هند و پاکستان و ایران، دومین کنفرانس ملی علوم انسانی و توسعه، شیراز.
4.      انصاری، باقر (1400). آزادی بیان و جرایم تحریک در حقوق بین‌الملل. تهران: شرکت سهامی.
5.      تبریزچی خیاوی، بهجت؛ محمدپور، آیت و فتائی، پوران (1401). قاعده لاضرر و نقش آن در تحکیم حقوق خانواده، چهارمین کنفرانس بین‌المللی و پنجمین کنفرانس ملی حقوق و علوم سیاسی تهران.
6.      تقی‌آبادی، مسعود و تقی‌آبادی، حمید (1400). نفرت‌پراکنی‌های جنسیتی آنلاین در شبکه‌های اجتماعی مطالعه موردی: زن‌ستیزیِ کاربران ایرانی شبکه توییتر. پژوهش‌های ارتباطی، دوره 28،  شماره 2، (پیاپی 106)، 175209.
7.      حسینی، سیدابراهیم (1398). نقش قوانین در پیشگیری از جرم‌ها و آسیب‌های اجتماعی. دوفصلنامه مطالعات اسلامی آسیب‌های اجتماعی، شماره 2، 2342.
8.      خداخواه، نسیم (1396). نقش اراده در عنصر روانی: احتمال وقوع نتیجه، اطلاع از نتیجه احتمالی و رضایت آگاهانه مجرم. همایش ملی پژوهش‌های نوین در علوم و فناوری، دوره 11، 138.
9.      خدایی، حوریه (1401). مؤلفه‌های کرامت زن در دین اسلام. همایش بین‌المللی حورا انسیه (س) زن، امنیت، خانواده در سایه الگوگیری از شخصیت برجسته تراز اول اسلام حضرت زهرا سلام الله.  
10.  خوئینی، غفور و ملکشاه، آرزو (1397). کرامت زن از دیدگاه اسلام و اسناد بین‌المللی با تأکید بر اندیشه‌های امام خمینی (ره) . فصلنامه الاهیات قرآنی، شماره 10، 7794.
11.  رحمتی، حسینعلی و شهریاری، حمید (1396). بایسته‌های اخلاقی فیلترینگ و پالایش محتوا در فضای مجازی. اخلاق وحیانی، سال پنجم، شماره 2، 145168.
12.  رونقی، مرضیه (1396). آسیب‌شناسی فضای مجازی. کنفرانس پژوهش‌های نوین ایران و جهان در روان‌شناسی و علوم تربیتی حقوق و علوم اجتماعی.
13.  سودمندی، عبدالمجید و مستقیمی قمی، بهرام (1390). سخنان نفرت‌زا در نظام بین‌المللی حقوق بشر، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، سال پانزدهم، شماره 2 (پیاپی 72)، 21-42.

14.  عباسی شوازی، محمدتقی؛ معینی، مهدی و پوردیان، روح‌الله (1397). فضای مجازی، همنشینی و رفتارهای پرخطر: مطالعه رابطه همنشینی دانشجویان در فضای مجازی با رفتارهای پرخطر در فضای واقعی و مجازی. انتظام اجتماعی، سال دهم، شماره 3، 77104.

15.  فیروزی، گلناز (1388). خشونت خانوادگی و رفتارهای خشونت‌آمیز علیه کودکان. پایگاه حوزه، 1388، شماره 266.
16.  مشایخ، فرحناز و حاجی‌زاده، هانیه (1402). فرصت‌ها و آسیب‌های فضای مجازی. فصلنامه علمی تخصصی انگاره‌های نو در تحقیقات آموزشی، سال دوم، شماره 2، صص91-11.
17.  محبی، فاطمه (1380). آسیب‌شناسی اجتماعی زنان (خشونت علیه زنان). مطالعات راهبردی زنان، دوره 5، شماره 14.
18.  مزینانیان، سعیده (1400). رویکردی نوین در تنظیم‌گری فضای مجازی. حقوق فناوری‌های نوین، دوره 2، شماره 3، 297319.
19.  مقدسی، محمدباقر و یزدانی، جواد (1397). مداخله کیفری در حوزه خانواده در پرتو مبانی شاخص جرم‌انگاری، فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، شماره 23(69 )، 145-172 .
20.  مقیمی، مریم؛ خانیکی، هادی و سلطانی، سیدعلی‌اصغر (1401). تحلیل گفتمان مؤلفه‌های کلیدی نفرت‌پراکنی علیه زنان در شبکه‌های اجتماعی اینستاگرام. فصلنامه علمی زن در فرهنگ و هنر، دوره 14، شماره 2 .
21.  ملکوتی، رسول (1401). بررسی ارکان تحقق مسئولیت مدنی در فضای سایبر. فصلنامه مطالعات حقوقی  فضای مجازی، دوره 1، شماره 3، 6979.
22.  نوبهار، رحیم (1390). اصل کاربرد کمینه حقوق کیفری، آموزه‌های حقوق کیفری دوره جدید، بهار و تابستان، شماره 1.
23. هداوند، مهدی و جم، فرهاد (1400). مفهوم دولت تنظیم‌گر: تحلیل تنظیم‌گری به مثابه ابزار حکمرانی.  فصلنامه علمی راهبرد، دوره 30، شماره 2، 227266.
24.  هزاوه‌ای، محمدرضا (1383). معناشناسی خشونت. مطالعات راهبردی زنان، شماره 23.