مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

امکان سنجی استناد به قراردادهای هوشمند در محاکم دادگستری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیدمهدی رضوی 1
سیدپدرام خندانی 2
1 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر
2 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
10.22034/jlsm.2025.726136
چکیده
با گسترش فناوری­های نوین، قراردادهای هوشمند به‌عنوان نوع جدیدی از قراردادهای حقوقی در میان مردم رواج یافته است و به‌تبع استفاده از آن­ها ممکن است سبب ایجاد اختلافاتی میان متعاقدان آن گردد. در هنگام بروز اختلافات ناشی از قراردادهای هوشمند میان طرفین آن و رجوع آن­ها به محاکم دادگستری جهت دادخواهی، یکی از مهم­ترین ادله اثبات دعوی، خود قرارداد منشأ اختلاف می­باشد و اشخاص برای آنکه بتوانند به این قراردادها استناد کنند باید از ماهیت آن­ها به‌عنوان دلیل مطلع باشند. مطالعات کتابخانه­ای، بررسی قوانین و مقررات ایران و تحلیل ویژگی­ها و سازوکار قراردادهای هوشمند، نشان می­دهد این قراردادها به‌عنوان دلیل الکترونیکی، با داشتن اوصافی مانند نوشته بودن، قابلیت استناد و دارای امضا بودن ماهیتا سند الکترونیکی هستند و چون شرایط استناد به ادله الکترونیکی، مانند اصالت، قابلیت دسترسی و قابلیت انتساب موجود است امکان استناد به آن­ها در محاکم وجود دارد و بر اساس ارزش اثباتی، هرچند به‌صورت بالقوه به مفهوم دلیل الکتریکی مطمئن نزدیک­تر هستند؛ اما حسب مورد می­توانند دلیل الکترونیکی عادی، قابل‌انکار و تردید باشند یا می­توانند دلیل الکترونیکی مطمئنی باشند که صرفاً ادعای جعل نسبت به آن ممکن است.
کلیدواژه‌ها
استنادپذیری
بلاکچین
دلیل الکترونیکی
قرارداد هوشمند

عنوان مقاله English

Invocabling Smart Contracts in Iranian Courts

نویسندگان English

Seyed Mahdi Razavi 1
Seyed Pedram Khandani 2
1 Master of Private Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University Branch Azadshahr, Azadshahr, iran
2 Assistant Professor of Private Law Department, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran
چکیده English

With the development of new technologies, smart contracts have become popular among people as a new type of legal contracts, and their use may cause disputes between the parties. the smart contract is the source of disputes between the parties once disputes arise from smart contracts between parties and they refer to the law court to resolve them accordingly. Additionally, it is considered one of the most important proofs of claim. Therefore, to accredit these contracts, the parties must be aware of their nature as a rationale. However, library studies, analyzing Iran's laws and regulations, and features and mechanisms of smart contracts indicate that the contracts, as electronic evidence, are essentially electronic documents with attributes such as being inscribed, invocable, and retaining a signature; it is, therefore, conceivable to refer/submit such instruments in law court given the requirements for invocable electronic evidence, such as authenticity, accessibility, and assignability, are implicated in the contracts. Consistent with the probative value,  although they are potentially closer to the concept of secure electrical reason, but such contracts are likely to be considered standard electronic evidence, deniable and dubitable, or maybe secure electronic evidence, which is likely only to be claimed for falsification.

کلیدواژه‌ها English

Blockchain
Electronic Evidence
Invocable
Smart Contract
1.      السان، مصطفی. (1402). حقوق تجارت الکترونیکی. تهران: سمت.
2.      السان، مصطفی. (1400). حقوق فضای مجازی. تهران: شهر دانش.
3.      بهزادی، ایرج. (1397). قابلیت انتساب ادله الکترونیک. فصلنامه پژوهش­های حقوقی، دوره 17، شماره 34، 55-70، https://doi.org/10.48300/jlr.2018.67510.
4.      رضایی، علی. (1393). حقوق تجارت الکترونیکی. تهران: میزان.
5.      ساعی، سید محمدهادی؛ باباخانی، رضا. (1391). بررسی ارزش اثباتی اسناد الکترونیک در حقوق ایران. پژوهش­نامه حقوق اسلامی، دوره 13، شماره 1، 157-188.
6.      شمس، عبدالله. (1390). ادله اثبات دعوا، حقوق ماهوی و شکلی. تهران: دراک.
7.      شهبازی‌نیا، مرتضی؛ عبدالهی، محبوبه. (1389). دلیل الکترونیک در نظام ادله اثبات دعوا. فصلنامه حقوق، دوره 40، شماره 4، 193-205.
8.     فضلی، مهدی. (1388). مسئولیت کیفری در فضای سایبر. تهران: خرسندی.
9.      کاتوزیان، ناصر. (1401الف). اثبات و دلیل اثبات. تهران: میزان.
10.  کاتوزیان، ناصر. (1401ب). دوره حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها. تهران: گنج دانش.
11.  کریمی، عباس؛ جوادی، سهیلا. (1402). ادله اثبات دعوا. تهران: میزان.
12.  مؤذن­زادگان، حسنعلی؛ سلیمان­دهکردی، الهام؛ یوشی، مهشید. (1394). حفظ صحت و استنادپذیری ادله­ی الکترونیک با استفاده از بیومتریک و رمزنگاری. پژوهش حقوق کیفری، دوره 4، شماره 12، 69-97، https://doi.org/10.22054/jclr.2015.1782.
13.  ناصر، مهدی. (1397). قراردادهای هوشمند (مطالعه تطبیقی حقوق ایران و آمریکا). تهران: مجد.
14.    Barney, Nick; Troy, Sue; Pratt, Mary K. (September 2023). Distributed Ledger Technology (DLT). https://www.techtarget.com/searchcio/definition/distributed-ledger. – 22/4/2024.
15.    Bohme, Rainer; Christin, Nicolas; Edelman, Benjamin; Moore, Tyler. (2015). Bitcoin: Economics, Technology, and Governance. The Journal of Economic Perspectives, 29(2), 213-238. https://doi.org/10.1257/jep.29.2.213.
16.    Buchwald, Michael. (2020). Smart Contract Dispute Resolution: The Inescapable Flaws of Blockchain-Based Arbitration. University of Pennsylvania Law Review, 168(5), 1369-1424.
17.    Chen, James. (Updated 15 January 2024). Know Your Client (KYC): What Means, Compliance Requirements. https://www.investopedia.com/terms/k/knowyourclient.asp.
18.    Chevalier, Maxime. (2021). From Smart Contract Litigation to Blockchain Arbitration, a New Decentralized Approach Leading Towards the Blockchain Arbitral Order. Journal of International Dispute Settlement, 12(4), 558-584. https://doi.org/10.1093/jnlids/idab025.
19.    Demeyer, Maurice. (2018). Blockchain Technology and Smart Contracts from a Financial Law Perspective. Faculty of Law and Criminology.
20.    Kerikmae, Tanel; Rull, Addi. (2016). The Future of Law and eTechnologies. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-26896-5.
21.    Kolber, Adam. (2018). Not-So-Smart Blockchain Contracts and Artificial Responsibility. Stanford Technology Law Review, 21(2), 198-234.
22.    Ledger Academy. (Updated 29 May 2024). Blockchain Transaction ID Meaning. https://www.ledger.com/academy/glossary/transaction-id-txid.
23.    LukasK. (2017). What is Blockchain and Smart Contracts?. https://medium.com/startup-grind/gentle-intro-to-blockchain-and-smart-contracts-part-1-3328afca62ab - 21/4/2024.
24.    Nguyen, Son. (2023). Consumer Protection Against Unfair Contract Terms in the Age of Smart Contracts. Federal Law Review, 51(4), 487-508.
25.    Niyazova, Anara; Askarbekova, Aksana. (2022). Legal Nature of Smart Contracts. Repozytorium Uniwersytetu W Bialymstoku, 1(4), 143-149. https://doi.org/10.15290/IPF.2022.13.
26.    Ortolani, Pietro. (2019). The impact of blockchain technologies and smart contracts on dispute resolution. Arbitration and court litigation at the crossroads. Uniform Law Review, 24(2), 430-448. https://doi.org/10.1093/ulr/unz017.
27.    O’Shields, Reggie. (2017). Smart Contracts Legal Agreements for the Block Chain. North Carolina Banking Institute, 21(1), 177-194.
28.    Pluralsight. (2022). Solidity & Smart Contracts: A quick introduction. https://www.pluralsight.com/blog/software-development/what-is-solidity-smart-contracts. – 21/4/2024.
29.    Raskin, Max. (2017). The Law and Legality of Smart Contracts. Georgetown Law Technology Review, 1(2), 305-341.
30.    Rasure, Erika. (2024). What Are Smart Contracts on the Blockchain and How Do They Work?. https://www.investopedia.com/terms/s/smart-contracts.asp - 22/4/2024.
31.    Rosic, Ameer. (27 November 2023). Are Blockchain Transactions Traceable? You Will De Surprised. https://blockgeeks.com/are-bitcoin-transactions-traceable/#:~:text=Every%20transaction%20made%20on%20the,through%20analysis%20of%20the%20blockchain. – 22/4/2024.
32.    Sapkota, Shrisha. (2022). The Difference Between E-contracts and Smart Contracts and How These Can Help the Legal Tech. https://goodlawsoftware.co.uk/law/the-difference-between-e-contracts-and-smart-contracts-and-how-these-can-help-the-legal-tech.
33.    Soyer, Baris; Tettenborn, Andrew. (2023). Artificial Intelligence and Civil Liability: Do We Need a New Regime. International Journal of Law and Information Technology, 30(4), 385-397. https://doi.org/10.1093/ijlit/eaad001.
34.    Suvitha, M; Subha, R. (2021). A Survey on Smart Contract Platforms and Features. 7th International Conference on Advanced Computing & Communication Systems (ICACCS), 1536-1539.
35.    Tech Target. (June 2021). Public Key.
36.    https://www.techtarget.com/searchsecurity/definition/public-key.
37.    Werbach, Kevin. (2018). Trust, But Verify: Why the Blockchain Needs the Law. Berkeley Technology Law Journal, 33(2), 487-550.
38.    Zaremba, Jochen. (2003). International Electronic Transaction Contracts between U.S. and EU Companies and Customers. Connecticut Journal of International Law, 18, 479-512.