مطالعات فقه و حقوق رسانه

مطالعات فقه و حقوق رسانه

شناسایی اخبار جعلی در پرتو حق دسترسی آزاد به اطلاعات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زهرا عسکری‌نژاد امیری 1
نسترن زنجانی 2
فاطمه پورامینی 3
محمد عسکری نژادامیری 4
1 استادیار گروه مهندسی کامپیوتر دانشکده رفاه تهران، ایران
2 استادیار گروه مهندسی کامپیوتر دانشکده رفاه تهران، ایران.
3 فارغ التحصیل کارشناس مهندسی کامپیوتر، دانشکده رفاه تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آیت‌الله آملی، آمل، ایران.
10.22034/jlsm.2025.726132
چکیده
رشد رسانه‌های مجازی در سال‌های اخیر، تأثیر چشمگیری بر نحوه انتشار و دسترسی به اخبار، از جمله اخبار جعلی داشته است. با این‌حال، وجود اطلاعات گمراه‌کننده و مشکوک در شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند باعث ایجاد مشکلات جدی در جامعه شود و به این‌دلیل، تشخیص اطلاعات جعلی در شبکه‌های اجتماعی از اهمیت بالایی برخوردار است. در شبکه‌های اجتماعی حجم زیاد و متنوعی از محتوا به سهولت تولید و به‌سرعت منتشر می‌شود. از این‌رو تشخیص صحت و سقم اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی کاری چالش‌برانگیز است و تنها به کمک رایانه ممکن نبوده، به همکاری بین انسان و رایانه نیاز دارد. از سوی‌دیگر حق دسترسی آزاد به اطلاعات یکی از حقوق بنیادین بشر در اسناد حقوقی ملی و بین‌المللی است که مورد توجه قرار گرفته است. هر شهروند حق دارد با استفاده از مطبوعات و سایر رسانه‌های نشر عقاید و افکار به درست‌ترین اخبار و اطلاعات داخلی و خارجی و تحولات جهانی دسترسی داسته باشد. این مقاله به‌صورت جامع روش‌های تشخیص اطلاعات جعلی برخط که اغلب اخبار جعلی نامیده می‌شوند را مورد بحث قرار می‌دهد. بسیاری از این روش‌ها مبتنی بر تشخیص ویژگی‌های کاربران، محتوا و بستر انتشار خبر هستند. سؤال اصلی این مقاله آن است که چه روش‌هایی می‌توانند به بهبود توانایی شهروندان در شناسایی اخبار جعلی کمک کنند؟ نتیجه حاصل از این پژوهش‌ها نشان می‌دهد که استفاده از رویکردهای ترکیبی و ایجاد هم‌افزایی میان انسان و فناوری می‌تواند به ارتقاء کیفیت اطلاعات و کاهش تأثیر اخبار جعلی در شبکه‌های اجتماعی منجر شود. هدف از این پژوهش ارائه راهکارهای مناسب برای شناسایی اخبار جعلی است تا با استمداد از این راهکارها حق دسترسی شهروندان به اطلاعات صحیح تسهیل و هموار گردد.
کلیدواژه‌ها
اخبار جعلی
حق دسترسی آزاد به اطلاعات
تشخیص اخبار جعلی
حق شهروند

عنوان مقاله English

Identifying fake news in light of the right to free access to information

نویسندگان English

Zahra Askarinejad Amiri 1
Nastaran Zanjani 2
Fatemeh pouramini 3
Mohammad Askarinejad Amiri 4
1 Assistant Professor, Department of Computer Engineering, Faculty of Refah, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Computer Engineering, Faculty of Refah, Tehran, Iran
3 Master's student Computer Engineering at the Faculty of Refah, Tehran, Iran
4 .PhD student in law, Islamic Azad University, Ayatollah Amoli Branch, Amol, Iran
چکیده English

The rise of virtual media has significantly impacted how people communicate in recent years. However, the spread of misleading and suspicious information on social networks poses serious challenges to society. For this reason, detecting false information on these platforms is of great importance. Social networks allow for the rapid production and dissemination of large volumes of diverse content, making it difficult to assess the accuracy and reliability of the information shared. This task requires collaboration between humans and computers, as it cannot be achieved solely through automated systems.
At the same time, the right to free access to information is recognized as a fundamental human right in both national and international legal frameworks. Every citizen is entitled to accurate domestic and global news and developments, using the press and other media to express and exchange ideas. This article provides a thorough examination of the methods used to detect online misinformation, commonly referred to as "fake news." Many of these methods focus on analyzing the characteristics of users, the content, and the platforms where the news is published. By exploring these approaches, the research aims to offer recommendations on how to ensure citizens have proper access to accurate information, in line with their right to free access to information.

کلیدواژه‌ها English

Fake news
right to free access to information
detection of fake news
citizen's right
      1.            اسلامی، جهانگیر و پیشقدم، کاظم، م. (1400). بررسی تطبیقی مفهوم آزادی در منشور حقوق شهروندی و اعلامیه جهانی حقوق بشر. پژوهش‌های حقوقی، 20(45)، 95-123.
      2.            سالنامه آماری قوه قضاییه. (1402). آمار پرونده‌های حقوق شهروندی. تهران: مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه.
      3.            رهایی، ملکی، مسلم. (1398). آزادی اطلاعات و اخبار و محدودیت اخلاق عمومی در حقوق بین‌الملل و اسلام. پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 6(1)، 23-56.
      4.            شورای عالی فضای مجازی. (۱۴۰۲). مصوبه الزامات پیشگیری و مقابله با نشر اطلاعات، اخبار و محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی. تهران، ایران: مرکز ملی فضای مجازی.
      5.            محسنی، هاشمی، جاوید، عباسی. (1398). تحلیل حقوقی نسبت‌سنجی حق دسترسی عموم به اطلاعات با تحقق حقوق شهروندی با تأکید بر نظام حقوقی ایران. پژوهش حقوق عمومی، 20(62)، 321-354.
      6.            مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (1401). گزارش عملکرد قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات. تهران: انتشارات مجلس.
      7.            معاونت حقوقی رئیس جمهور. (1402). آمار عملکرد کمیسیون ماده 18 قانون انتشار اطلاعات.
      8.            مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه. (1402). چالش‌های اجرای قانون انتشار اطلاعات. تهران: معاونت اجتماعی قوه قضاییه.
      9.            نمک‌دوست ‌تهرانی. (1384). آزادی اطلاعات و حق دسترسی: بنیان دموکراسی. مجلس و راهبرد، 42(1)، 63-108.
  10.            وزیری، آباد، م. ب.، جبار. (1390). اصول حاکم بر گردش آزاد اطلاعات در اسلام و حقوق موضوعه. فصلنامه علمی حقوق و فقه تربیت و کودک، 2(7)، 126-107.
    11.            Afroz, S., Brennan, M., & Greenstadt, R. (2012). Detecting hoaxes, frauds, and deception in writing style online. IEEE symposium on security and privacy.
    12.            Ahmed, H. (2017). Detecting opinion spam and fake news using n-gram analysis and semantic similarity .
    13.            Anderson, M. (2019). Legal Challenges of Fake News: Balancing Freedom of Expression and Public Order. International Journal of Law and Communication, 12(3), 45-63.
    14.            Bigne, E., Andreu, L., Hernandez, B., & Ruiz, C. (2018). The impact of social media and offline influences on consumer behaviour. An analysis of the low-cost airline industry. Current Issues in Tourism, 21(9), 1014-1032.
    15.            Brown, P., & Jones, R. (2019). Fake News and Its Legal Implications: A Comparative Analysis. Cambridge University Press.
    16.            Castillo, C., Mendoza, M., & Poblete, B. (2011). Information credibility on twitter. Proceedings of the 20th international conference on World wide web.
    17.            Di, R., Wang, H., Fang, Y., & Zhou, Y. (2018). Fake comment detection based on time series and density peaks clustering. Algorithms and Architectures for Parallel Processing: ICA3PP 2018 International Workshops, Guangzhou, China, November 15-17, 2018, Proceedings 18
    18.            Farajtabar, M., Yang, J., Ye, X., Xu, H., Trivedi, R., Khalil, E., Li, S., Song, L., & Zha, H. (2017) Fake news mitigation via point process based intervention. International conference on machine learning.
    19.            Horne, B., & Adali, S. (2017). This just in: Fake news packs a lot in title, uses simpler, repetitive content in text body, more similar to satire than real news. Proceedings of the international AAAI conference on web and social media,
    20.            Johnson, L. (2018). Freedom of Speech and the Threat of Fake News. Oxford Legal Studies, 18(2), 78-91.
    21.            Lewandowsky, S., et al. (2020). The Debunking Handbook 2020. George Mason University.
    22.            Oshikawa, R., Qian, J., & Wang, W. Y. (2018). A survey on natural language processing for fake news detection. arXiv preprint arXiv:1811.00770.
    23.            Pennebaker, J. W., Mehl, M. R., & Niederhoffer, K. G. (2003). Psychological aspects of natural language use: Our words, our selves. Annual review of psychology, 54(1), 547-577.
    24.            Shao, C., Ciampaglia, G. L., Flammini, A., & Menczer, F. (2016). Hoaxy: A platform for tracking online misinformation. Proceedings of the 25th international conference companion on world wide web.
    25.            Shu, K., Bernard, H. R., & Liu, H. (2019). Studying fake news via network analysis: detection and mitigation. Emerging research challenges and opportunities in computational social network analysis and mining, 43-65.
    26.            Smith, J. (2020). The Rise of Fake News in the Digital Era: Legal Perspectives. Harvard Journal of Law & Technology, 33(1), 15-28.
    27.            Taylor, K. (2021). Platform Responsibility and Misinformation: Legal Frameworks in Practice. Journal of Internet Regulation, 9(4), 92-104.
    28.            United Nations. (2017). Human Rights-Based Approach to Misinformation and Disinformation. UN Human Rights Council.
    29.            Vicario, M. D., Quattrociocchi, W., Scala, A., & Zollo, F. (2019). Polarization and fake news: Early warning of potential misinformation targets. ACM Transactions on the Web (TWEB (22-1, (2) 13.
    30.            Wang, Y., & Li, B. (2015). Sentiment analysis for social media images. 2015 IEEE international conference on data mining workshop (ICDMW).
    31.            Williams, T. (2022). Censorship or Protection? The Double-Edged Sword of Fake News Laws. Journal of Media Law, 14(1), 33-50.
    32.            Wu, L., Li, J., Hu, X., & Liu, H. (2017). Gleaning wisdom from the past: Early detection of emerging rumors in social media. Proceedings of the 2017 SIAM international conference on data mining.
    33.            Yang, F., Liu, Y., Yu, X., & Yang, M. (2012). Automatic detection of rumor on sina weibo. Proceedings of the ACM SIGKDD workshop on mining data semantics.
    34.            Zhang, X., & Ghorbani, A. A. (2020). An overview of online fake news: Characterization, detection, and discussion. Information Processing & Management, 57(2), 102025.
    35.            Zhao, Z., Lee, W. C., Shin, Y., & Song, K.-B. (2013). An optimal power scheduling method for demand response in home energy management system. IEEE transactions on smart grid, 4(3), 1391-1400.