Revisiting the Qur’anic Principles of Freedom of Expression and Their Application to Modern Media Ethics

Document Type : Original Article

Author
hajar bakhtari ebrahim saraee
Assistant Professor, Islamic Studies Department, Faculty of Welfare, Tehran.
10.22034/jlsm.2025.729497
Abstract
Freedom of expression, as a fundamental human right, is articulated in the Holy Qur’an within a framework of ethical guidelines and social responsibility. This study, employing a descriptive-analytical method and drawing upon Qur’anic verses and authentic narrations, reexamines the Qur’anic foundations of freedom of expression and aligns them with the ethical imperatives of contemporary media. The findings indicate that while the Qur’an acknowledges the right to express opinions, it simultaneously emphasizes ethical constraints (such as avoiding slander, desecration of sacred beliefs, and dissemination of falsehoods) and social responsibilities (including respect for privacy, preservation of human dignity, and the reinforcement of societal cohesion). In its comparative section, the study illustrates how these Qur’anic principles can serve as a theoretical framework for addressing ethical challenges in modern media—such as the spread of fake news, violations of privacy in digital spaces, and inflammatory discourse. By presenting a Qur’an-based model of responsible freedom of expression, the article suggests that contemporary media systems can achieve a sustainable balance between freedom of expression and public ethics through the integration of these religious principles with modern professional standards.
Keywords
Freedom of expression
media ethics
Holy Qur&‌rsquo
an
social responsibility
cyberspace
Qur&‌rsquo
anic principles
1.      قرآن کریم، ترجمه فولادوند.
2.      نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی.
3.      ابن شعبه حرّانی، حسن بن علی (1377). تحف العقول عن آل الرّسول، ترجمه بهراد جعفری. تهران: نشر صدوق.
4.      ابن فارس‌، ابوالحسین احمد (بی‌تا). معجم مقاییس اللغة. قم: منشورات مکتب التبلیغ الإسلامی التابع للحوزة العلمیة.
5.      ابن مبارک، عبدالله (1425ق). الزهد کتاب الرقائق، محقق حبیب‌الرحمن اعظمی. بیروت: دار الکتب العلمیة.
6.      تمیمى آمدى، عبدالواحد بن محمد (1410ق). ‌غرر الحکم و درر الکلم، محقق/ مصحح: سیدمهدى ‌رجائى. قم‌: دار الکتاب الإسلامی‌.
7.      راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۱۴۱۶ق). مفردات الفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داوودی. بیروت: الدارالشامیه.
8.      زمخشری، محمود بن عمرو (1419ق). أساس البلاغة، تحقیق: محمد باسل عیون السود. لبنان: دار الکتب العلمیة.
9.      خلیل، جر (۱۳۹۱ش). فرهنگ لاروس؛ ترجمه سیدحمید طبیبیان. تهران: امیرکبیر.
10.  شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (۱۳۰۱ق). منیة المرید فی آداب المفید و المستفید؛ تصحیح: علی المحلاتی. بمبئی: مطبع الحسنی.
11.  طبرسی، علی بن حسن (بی‌تا). مشکاة الأنوار، مصحح: صالح جعفری. بی‌جا: مکتبه الفقیه.
12.  طباطبایی، سیدمحمدحسین (۱۳۷۴). تفسیر المیزان؛ ترجمه موسوی همدانی. تهران: دفتر انتشارات اسلامی.
13.  قاسمی، مهدی (۱۴۰۱ش). چهارده نور پاک. قم: کومه.
14.  قرشى، سیدعلى‌اکبر (۱۳۵۲ش)، قاموس قرآن. قم: دارالکتب الاسلامیه.
15.  کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۳۰ق). روضه کافی؛ تحقیق قسم احیاء التراث، مرکز بحوث دارالحدیث؛ باهتمام محمدحسین الدرایتی. قم: مؤسسه دارالحدیث العلمیه والثقافیه .
16.  متقی، علی بن حسام‌الدین (۱۴۱۹ق). کنز العمّال فی سنن الاقوال و الافعال، مصحح: محمودعمر دمیاطی. بیروت: دارالکتب العلمیه.
17.  محقق، محمدباقر ‌(۱۳۵۹ش). نمونه بینات در شأن نزول. تهران: انتشارات اسلامی.
18.  مسلم ابن حجاج (۱۴۱۹ق). الجامع الصحیح. بیروت: دار ابن‌حزم.
19.  مطهری، مرتضی (۱۳۸۲). مسئله حجاب. تهران: صدرا.
20.  مکارم شیرازی، ناصر و دیگران (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. بی‌جا: دارالکتب الإسلامیه.
21.  نراقی، مهدی (بی‌تا). جامع السعادات؛ قدم محمدرضا المظفر؛ علق علیه محمدکلانتر. بیروت: اعلمی.
22.  نوری، حسین بن محمد تقی (۱۴۰۸ق). مستدرک الوسایل. بیروت: مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام لاحیاء التراث.
23.  ورّام، بن أبی فراس (۱۴۱۰ق). مجموعة ورّام (تنبیه الخواطر و نزهة النواظر). قم: مکتبة الفقیه.