اصول اخلاقی انتشار مقاله
منشور اخلاقی نشریات دانشکده رفاه
مقدمه
با توجه به رویکرد دانشکده رفاه جهت تولید، انتشار و بهروزرسانی علوم انسانی، اسلامی و پاسخگویی به نیازهای نوظهور جامعه همچنین پایبندی به راهنماهای ملی و بین المللی تدوین شده اخلاق پژوهشی، همچون «راهنمای کمیته بین المللی اخلاق در انتشارات "COPE"»و « مجموعه منشور و موازین اخلاق پژوهش، مصوب معاونت پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری»، نشریات علمی دانشکده رفاه ملزم به رعایت اصول ارزشهای اخلاق حرفهای هستند. در همین راستا اهم مسئولیتهایی که برای افراد فعال در نشر همانند: نویسنده (گان)، مدیر مسئول، سردبیر، اعضای هیأت تحریریه و داوران در نظر گرفته شده، به اختصار بیان شده است.
اصول کلی:
1. نشریه از چاپ مقالات خارج از حوزه موضوعی نشریه یا مبتنی بر گردآوری یا ترجمه معذور است.
2. مقالات ارسالشده به هیچ شکلی نباید در دیگر نشریات داخلی و خارجی منتشر شده باشند. حق انتشار مقاله پس از پذیرش آن برای نشریه محفوظ است و نویسنده مجاز نیست مقاله را در سایر نشریات به چاپ برساند.
3. نشریه در پذیرش، رد، اصلاح و ویرایش مقالات دریافتی آزاد است.
4. انتشار آثار ارسالی به معنای پذیرفتن نظریات نویسندگان از سوی نشریه نیست و دوفصلنامه در این خصوص مسئولیتی ندارد.
5. ممکن است مقاله ای به علت سرقت علمی، تناسب نداشتن با عنوان نشریه، یا نداشتن حداقل استانداردهای لازم در بررسی اولیه و بدون طی شدن مراحل داوری رد شود.
6. موارد سرقت علمی توسط مسئولان نشریه بررسی و برای حراست از اعتبار و زحمات دیگر پژوهشگران، بدون هیچ چشم پوشی با توجه به میزان سرقت علمی به شرح ذیل برخورد قانونی میشود:
• مقاله رد خواهد شد و در صورت چاپ از روی سایت ها برداشته خواهد شد.
• اسامی همه نویسندگان مقاله در سیاه نامه نشریه مطالعات فقه و حقوق رسانه قرار خواهد گرفت.
• از مراجع قضایی ذیصلاح پیگیری حقوقی خواهد شد.
• طی یک نامه رسمی پرونده سرقت علمی با سایر دانشگاه ها و نشریه های داخلی و خارجی مرتبط به اشتراک گذاشته خواهد شد.
• مراتب طی یک نامه رسمی به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، پایگاههای استنادی مجله و دانشگاه ها، موسسه ها، نشریه ها و هر محلی که نویسندگان از امتیاز چاپ این مقاله استفاده کرده اند، اطلاع داده خواهد شد.
مسئولیتهای نویسندگان
1. از میان مقالات ارسالی به نشریات دانشکده رفاه، مقالهای انتخاب و چاپ میشود که حاوی موضوعات در راستای عنوان نشریه بوده، قبلاً در سایر نشریات علمی (فارسی یا سایر زبان ها) منتشر نشده، حاصل پژوهش اصیل و دارای منبع و استناددهی دقیق باشد.
2. نویسنده قبل از ارسال مقاله باید راهنمای نویسندگان را مطالعه و مقاله را بر مبنای آن تنظیم کند و با آگاهی از ضوابط، مقاله را ارسال کند.
3. مسئولیت نهایی محتوای کامل مقاله ارسالی برعهده نویسنده است. شایسته است یافتههای مقاله به طور کامل گزارش شود و در ارائه یافته ها و تفسیر و تحلیل آنها دقت کامل به عمل آید، مقاله حاوی جزئیات و منابع کافی باشد به نحوی که امکان دسترسی سایر پژوهشگران به مجموعه دادههای یکسان جهت تکرار پژوهش وجود داشته باشد. همۀ نویسندگان مقاله درخصوص اصالت اثر مسئولیت دارند.
4. تمامی نویسندگان اصلی و همکار که در یک مقاله، عناوین آن ها در قسمت نویسندگان درج می شود باید در تهیۀ مقاله مشارکت علمی داشته باشند.
5. قبل از ارسال مقاله، هرگونه تضاد منافع احتمالی که بر نتیجه یا تفسیر یافتههای پژوهش و یا انتخاب سردبیران و داوران تاثیر گذار است، مطرح، و منابع مالی حامی پژوهش در مقاله ذکر شود.
6. لازم است نویسنده به فرآیند محرمانه ارزیابی احترام گزارده و از هرگونه آشکارسازی هویت نویسنده برای داوران و برعکس اجتناب نماید. به عبارتی، مقاله عاری از هر گونه اطلاعات مشمول خودافشایی بوده، بهطوریکه داور قادر به شناسایی نویسنده نباشد.
7. لازم است نویسنده از وجود نام، اطلاعات و نقش هر یک از نویسندگان (نویسنده مسئول و نویسنده (گان) همکار) و نبود نامی غیر از پژوهشگران دخیل در انجام پژوهش اطلاع حاصل نماید.
8. لازم است منابعی در فهرست منابع پایانی درج شوند که نویسنده در متن به آنها ارجاع داده باشد.
9. لازم است کرامت انسانی، رفاه و آزادی شرکت کنندگان در پژوهش ذکر و حریم خصوصی ایشان حفظ شود. هرگونه خطری که به واسطه پژوهش، متوجه انسانها و یا سایر موجودات می شود، ذکر گردد.
10. لازم است نویسنده در هر زمانی که متوجه هر گونه خطا و بیدقتی در مقاله خود شود، نشریه را در جریان آن قرار داده، نسبت به اصلاح آن اقدام و یا مقاله را بازپس گیرد.
11. لازم است نویسنده (گان) صحت و اصالت مقاله، فقدان سرقت علمی و چاپ در سایر نشریات را صراحتا اعلام نمایند.
12. ثبت مقاله در سامانه با ارسال ایمیل به کلیۀ نویسندگان مقاله اطلاع داده می شود (ممکن است ایمیل در قسمت هرزنامه قرار بگیرد. در این صورت نویسنده برای دریافت ایمیل های بعدی، باید آن را از حالت هرزنامه خارج کند).
13. مواردی از مصادیق رفتار غیر اخلاقی انتشاراتی و پژوهشی:
جعل داده ها: گزارش مطالب غیر واقعی و ارائه دادهها یا نتیجههای ساختگی به عنوان نتایج آزمایشگاهی، مطالعات تجربی و یا یافتههای شخصی. ثبت غیرواقعی آنچه روی نداده یا جابجایی نتایج مطالعات مختلف.
تحریف داده ها: ثبت و ارائه نتایج پژوهش به نحوی که جزئیات اجرای پژوهش یا فرایند جمع آوری دادهها دستکاری شود، یا دادههایی حذف یا تغییر یابد، یا برخی نتایج کوچک به منظور پنهان کردن واقعیات بزرگتر (بزرگ نمایی) شود تا نتایج پژوهش به اهداف خاصی برسد یا نتایج ارائه شده مورد تردید نباشد.
سرقت علمی: اقتباس نزدیک افکار و عبارات نویسندگان دیگر، کپی برداری در بیان اندیشهها، شباهتهای ساختاری در نوشتار یا انتساب ایدهها و نتایج دیگران بدون ارجاع مناسب، یا معرفی آن به عنوان یک پژوهش اصیل علمی.
اجاره علمی: به کارگیری فرد دیگری برای انجام پژوهش توسط نویسنده (گان) و دخل و تصرف اندکی پس از اتمام پژوهش و چاپ آن به نام خود.
انتساب غیر واقعی: انتساب غیر واقعی نویسنده (گان) به موسسه، مرکز یا گروه آموزشی یا پژوهشی که نقشی در اصل پژوهش مربوطه نداشته.
ارسال مجدد : مقاله یا بخشی از آن که در نشریه دیگری (داخل یا خارج از کشور) چاپ شده یا در جریان داوری و چاپ باشد.
انتشار همپوشان : چاپ دادهها و یافتههای مقالات پیشین خود با کمی تغییر در مقالهای دیگر با عنوان جدید.
14. هوش مصنوعی میتواند ابزار کمکی مفیدی برای پژوهشگران بوده و انجام فرآیند پژوهش را تسهیل نماید. با این حال رعایت اخلاق پژوهشی در این موضوع لازم الرعایه است.
15. حق مولف؛ دوفصلنامه مطالعات فقه و حقوق رسانه مطابق بیانیه بتسدا در خصوص انتشار دسترسی آزاد در 20 ژوئن 2003؛ به طور کامل الزامات انتشار دسترسی آزاد را طبق Creative Commons Attribution license (CC-BY) رعایت میکند.
مسئولیت های مدیر مسئول
1. پیگیری دسترسی آزاد اطلاعات به نشریه و گسترش نشر و اشاعه آن.
2. نظارت و پی گیری امور کاری هیئت تحریریه و سردبیر نشریه.
3. دخالت نکردن در فرآیند داوری علمی مقالات.
4. دخالت نکردن در تصمیمات علمی هیئت تحریریه و سردبیر نشریه.
5. رعایت حقوق مادی و معنوی نویسندگان، سردبیر، هیأت تحریریه، داوران، و عوامل اجرایی.
6. تأیید نهایی مطالب ارسالی به نشریه برای چاپ و انتشار به لحاظ حقوقی.
مسئولیتهای سردبیر و اعضای هیأت تحریریه
1. حفظ آزادی و اختیار عمل سردبیر نشریه در ایفای مستقلانه وظایف خود از قبیل رد یا پذیرش دست نوشتههای واصله به کمک هیئت تحریریه و رعایت مسائل مربوط به شایستگیهای علمی مقاله از جمله حفظ حقوق مادی و معنوی، اصالت پژوهش و نظر داوران و ویراستاران.
2. تلاش برای ارتقاء و اجرای قوانین و دستورالعملهای اخلاق و سلامت پژوهش.
3. احترام به استقلال فکری و عدم جهتگیری خاص در ارزیابی مقالات.
4. بررسی مقالات در مدت معقول و متعارف.
5. انتخاب داوران شایسته با توجه به زمینه تخصصی، تجربه علمی و کاری، و نیز احترام به درخواستهای مستدل و منطقی نویسنده(گان) در مورد داوری مقاله توسط داوران خاص.
6. اجتناب از آشکارسازی اطلاعات و مشخصات نویسنده(گان) و داوران در فرآیند ارزیابی مقاله و احتراز از ارائه اطلاعات مقاله و بحث درباره جزئیات آن با دیگران.
7. جلوگیری از بروز هرگونه تضاد منافع در روند داوری، که به طور بالقوه بر پذیرش و نشر مقالات ارائه شده تاثیر بگذارد.
مسئولیتهای داوران
1. استرداد مقاله به سردبیر و نپذیرفتن داوری مقاله در صورت خروج مقاله از حیطه تخصصی او.
2. احترام به استقلال فکری نویسندگان و ارزیابی بیطرفانه کیفیت مقاله.
3. تلقی مقاله دریافتی به عنوان سند محرمانه و پرهیز از قراردادن مقاله در اختیار دیگران یا صحبت راجع به آن یا اشتراک در شبکههای مجازی.
4. ضمیمه نمودن توضیحات لازم در اعلام نظر.
5. عدم استفاده داوران از اطلاعات، بحث ها و استدلال های دیگران در آثار خود .
6. به کارگیری دانش و تخصص حرفه ای در حوزه موضوعی مقاله و اعلام تصمیم نپذیرفتن مقاله به سردبیر نشریه در صورت وجود تضاد منافع اعم از منافع مشترک، مالی، سازمانی، شخصی و یا کمبود زمان برای داوری.
7. اعلام نظر تخصصی و اصلاحی در مهلت زمانی معین به سردبیر نشریه و نویسنده(گان)
8. آگاه سازی سردبیر نشریه به هنگام تاخیر در انجام داوری مقاله و درخواست تخصیص زمان بیشتر یا گزینش داور دیگر.
9. عدم بارگذاری متن کامل مقاله در سامانههای هوش مصنوعی و عدم استفاده از هوش مصنوعی به جای داوری و نظارت علمی-تخصصی
10. عدم استفاده از هوش مصنوعی برای ارزیابی اخلاقی یا نوآوری پژوهش بدون بررسی انسانی